TOP 10 Những cơn bão mạnh nhất lịch sử nhân loại

Siêu bão Rita là một trong những cơn bão nhiệt đới mạnh nhất được ghi nhận trên Tây Bắc Thái Bình Dương vào mùa bão năm 1978. Bão Rita hình thành từ một áp thấp nhiệt đới ngoài khơi vùng biển phía đông quần đảo Marshall vào giữa tháng 10, sau đó nhanh chóng mạnh lên thành siêu bão cấp 5 – mức cao nhất theo thang bão Saffir‑Simpson.

• Áp suất trung tâm tối thiểu: khoảng 878 hPa, chỉ cao hơn siêu bão Tip (kỷ lục thế giới) khoảng 8 hPa, thể hiện sức mạnh cực kỳ lớn của Rita khi đạt đỉnh.
• Tốc độ gió tối đa: khoảng 280–287 km/h – tương đương cấp 5, đủ sức phá hủy nhà cửa, lật đổ cây cối và gây sóng biển lớn.
• Thời gian duy trì cường độ mạnh: Rita giữ trạng thái siêu bão trong khoảng 3 ngày liền trước khi tiến gần đất liền.

Khi tiến gần bờ, cơn bão đã đổ bộ vào đảo Luzon của Philippines vào cuối tháng 10 với cường độ đã giảm xuống cấp 4, nhưng vẫn gây ra gió mạnh, mưa lớn và sóng biển dữ dội. Tổng thiệt hại về người và của do Rita gây ra tại Philippines và các khu vực lân cận chưa được thống kê đầy đủ, nhưng theo các nguồn địa phương, cơn bão này khiến hàng trăm người thiệt mạng và gây thiệt hại lớn về nhà cửa, hoa màu và cơ sở hạ tầng.

7. Siêu bão Vanessa (1984) – Siêu bão dữ dội nhất mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương

Siêu bão Vanessa là một trong những cơn bão mạnh nhất lịch sử nhân loại hình thành vào tháng 10/1984 và nhanh chóng trở thành một trong những cơn bão mạnh nhất trong lịch sử Tây Bắc Thái Bình Dương, đạt cường độ siêu bão cấp 5 trong mùa bão đó.

• Áp suất trung tâm cực thấp: khoảng 880 hPa, chỉ cao hơn một chút so với những siêu bão mạnh nhất từng được ghi nhận.
• Tốc độ gió tối đa: lên tới khoảng 298–310 km/h khi bão di chuyển trên vùng biển mở, thể hiện sức mạnh dữ dội của hệ thống xoáy thuận nhiệt đới này.
• Diễn biến: Ban đầu Vanessa đi qua đảo Guam với sức gió vào khoảng 109 km/h, sau đó tiếp tục mạnh lên khi di chuyển về phía Tây Bắc trên biển.

Trong quá trình di chuyển, mặc dù trung tâm bão không đổ bộ trực tiếp vào đất liền, dải mây mưa ngoài tâm bão cũng gây mưa lớn và lũ lụt tại một số khu vực như Philippines, khiến ít nhất 63 người thiệt mạng do ngập úng và sạt lở đất.

Bão Vanessa cũng gây ra thiệt hại tài sản khoảng 1,7 triệu USD trên đảo Guam, chủ yếu do gió mạnh và mưa lớn làm hư hại cây trồng, công trình nhẹ và cơ sở hạ tầng nhỏ.

8. Bão Katrina – Một trong những cơn bão mạnh và tàn phá nhất lịch sử nước Mỹ

Siêu bão Katrina hình thành từ một vùng lạnh nhiệt đới ngoài khơi Bahamas vào ngày 23/8/2005, sau đó nhanh chóng mạnh lên thành bão và tiến vào vùng Vịnh Mexico, trở thành một trong những cơn bão mạnh nhất từng được quan trắc ở khu vực Đại Tây Dương.

Khi ở đỉnh điểm trên biển, Katrina đạt tốc độ gió tối đa hơn 175 mph (~280 km/h) và áp suất trung tâm xuống khoảng 902 hPa, khiến nó trở thành một trong những cơn bão mạnh nhất từng đo được ở Bắc Đại Tây Dương. Tuy nhiên, khi đổ bộ vào Buras, Louisiana (Mỹ) vào ngày 29/8/2005, sức mạnh đã giảm xuống thành bão cấp 3 với gió duy trì khoảng 125 mph (~201 km/h), nhưng vẫn gây ra thiệt hại vô cùng nghiêm trọng khi kết hợp với sóng dâng và mưa lớn.

Sức tàn phá của Katrina là một trong những thảm họa khí tượng lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ:

• Sóng dâng cao và gió mạnh đã làm vỡ hệ thống đê điều tại New Orleans, khiến hơn 80% thành phố bị ngập nước sâu.
• Số người thiệt mạng được ước tính lên tới khoảng 1.200–1.400 người, khiến Katrina trở thành một trong những cơn bão gây tử vong nhiều nhất tại Mỹ trong thế kỷ XX–XXI.
• Thiệt hại kinh tế là một trong những lớn nhất mọi thời đại tại Mỹ, với ước tính tổng thiệt hại vượt 125 tỷ USD (chưa tính điều chỉnh theo lạm phát).

Bão Katrina không chỉ gây ra thiệt hại về vật chất và mất mát sinh mạng mà còn tạo ra những ảnh hưởng lâu dài đối với hệ thống đê điều, cơ sở hạ tầng và cộng đồng sống ở vùng duyên hải phía Nam nước Mỹ.

9. Siêu bão Joan (1959) – Một trong những cơn bão dữ dội nhất lịch sử khí tượng

Siêu bão Joan là một trong những siêu bão mạnh nhất được ghi nhận trong lịch sử Tây Bắc Thái Bình Dương, nổi bật bởi áp suất trung tâm cực thấp và sức gió khủng khiếp, khiến nó trở thành cơn bão đáng nhớ của mùa bão năm 1959.

• Hình thành và cường độ: Joan hình thành vào ngày 25/8/1959 ở phía đông bắc đảo Guam và nhanh chóng tăng cường, đạt cường độ siêu bão với gió duy trì tối đa lên đến khoảng 314 km/h và áp suất trung tâm xuống gần 885 hPa – là một trong những mức thấp nhất từng đo được đối với bão tại khu vực này.

• Di chuyển và ảnh hưởng: Khi tiến về phía Đài Loan, Joan đổ bộ với sức gió khoảng 298 km/h, gây mưa lớn, gió giật mạnh và tạo sóng biển dữ dội trước khi tiếp tục đi vào Trung Quốc đại lục và suy yếu.

Siêu bão Joan gây lụt lội và phá hủy hơn 3.300 ngôi nhà ở Đài Loan, khiến ít nhất 11 người thiệt mạng và nhiều người bị thương. Trên đất liền Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên, gió bão và mưa lớn cũng gây ngập lụt, làm hàng nghìn người mất nhà cửa và nhiều thiệt hại khác.

10. Siêu bão Irma (1971) – Cơn bão mạnh nhất mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương

Siêu bão Irma là một trong những cơn bão nhiệt đới mạnh nhất được ghi nhận trong lịch sử khí tượng, nổi bật bởi áp suất cực thấp và tốc độ gió khủng khiếp khi hoạt động trên biển Tây Bắc Thái Bình Dương.

• Hình thành: khoảng ngày 10/11/1971 trên vùng nước ấm của Thái Bình Dương.
• Tốc độ gió tối đa: khoảng 286 km/h (180 mph) – đạt cấp siêu bão cực mạnh.
• Áp suất trung tâm thấp nhất: khoảng 884 hPa, phản ánh cường độ dữ dội của hệ thống xoáy thuận này.

Irma từng giữ kỷ lục tăng cường độ nhanh nhất trong vòng 24 giờ, với áp suất trung tâm giảm mạnh từ mức gần 981 hPa xuống chỉ còn 884 hPa trong thời gian ngắn – một dấu hiệu của sự “bùng nổ cường độ” khí tượng cực đại.

Do đi hầu hết trên biển mở, Irma không đổ bộ trực tiếp vào các vùng đất lớn, nên thiệt hại về người và tài sản không nghiêm trọng như nhiều siêu bão khác. Tuy nhiên, nó vẫn gây ảnh hưởng đến các tuyến hàng hải và một số đảo nhỏ trên Tây Bắc Thái Bình Dương — minh chứng cho sức mạnh khủng khiếp của các xoáy thuận nhiệt đới mạnh ở khu vực này.

11. Vì sao ngày càng xuất hiện nhiều cơn bão mạnh?

Trong những thập kỷ gần đây, tần suất và cường độ của các cơn bão nhiệt đới cực mạnh đang tăng lên rõ rệt. Các nhà khoa học lý giải rằng hiện tượng này có liên quan chặt chẽ đến biến đổi khí hậu và hoạt động của con người, cụ thể:

• Nhiệt độ nước biển tăng cao: Bão hình thành và phát triển nhờ năng lượng từ nước biển ấm. Khi nhiệt độ bề mặt đại dương tăng lên do hiệu ứng ấm lên toàn cầu, bão có thể tích tụ nhiều năng lượng hơn, trở nên mạnh mẽ hơn và kéo dài lâu hơn. Những vùng nước ấm bất thường cũng tạo điều kiện để các cơn bão xuất hiện ở những khu vực trước đây ít bị ảnh hưởng.

• Hiệu ứng nhà kính làm khí quyển giữ nhiều năng lượng hơn: Khí CO₂ và các khí nhà kính khác làm khí quyển “giữ nhiệt” nhiều hơn, khiến không khí trở nên ẩm ướt và năng động hơn. Điều này tạo ra môi trường thuận lợi để hình thành các xoáy thuận mạnh, làm gia tăng sức gió và mưa lớn đi kèm.

• Thời tiết toàn cầu ngày càng cực đoan và khó dự đoán: Biến đổi khí hậu khiến mô hình thời tiết truyền thống bị phá vỡ, tạo ra sự bất ổn trong áp suất, gió và dòng hải lưu. Kết quả là bão hình thành nhanh hơn, cường độ mạnh hơn và đường đi trở nên khó dự báo, gây nguy hiểm lớn cho các vùng ven biển và hoạt động hàng hải.

 Nhìn chung, bão mạnh ngày càng xuất hiện nhiều là hệ quả tất yếu của biến đổi khí hậu toàn cầu, cảnh báo về nhu cầu cấp thiết phải giảm phát thải, bảo vệ môi trường và nâng cao khả năng phòng chống thiên tai.

Tham khảo thêm:

• Khủng hoảng khí hậu là gì? Nguyên nhân, hậu quả và giải pháp từ A–Z
• Milky Way là gì? Lịch sử hình thành và so sánh với Thiên Hà

Kết luận

Những cơn bão mạnh nhất lịch sử như Tip, Haiyan, Rita hay Katrina không chỉ gây thiệt hại về người và của, mà còn minh chứng cho sức mạnh khủng khiếp của thiên nhiên. Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các siêu bão mạnh cảnh báo về tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu và nhu cầu cấp thiết nâng cao khả năng phòng chống thiên tai. Hiểu rõ lịch sử và đặc điểm của các cơn bão giúp con người chuẩn bị tốt hơn, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ cộng đồng trước những thảm họa thiên nhiên khôn lường.